Parafraz ve özetleme, ikisi de başkasının fikirlerini kendi kelimelerinize aktarır ve ikisi de kaynak gösterimi gerektirir. Fark kapsamdadır: parafraz belirli bir pasajı kabaca aynı uzunlukta, eksiksiz olarak yeniden ifade eder; özet ise daha uzun bir metni ana noktalarına indirir. Ayrıntılar argümanınız için önemliyse parafraz yapın; yalnızca büyük fikre ihtiyacınız varsa özetleyin.
Yazarlar bunları sürekli karıştırır; bu da şişkin ödevlere ya da eksik kanıtlara yol açar. İşte onları nasıl ayırt edeceğiniz ve her birini nasıl iyi kullanacağınız.
Hızlı karşılaştırma
| Parafraz | Özetleme | |
|---|---|---|
| Neyi kapsar | Bir pasaj, cümle ya da kısa bölüm | Bütün bir makale, bölüm, kitap ya da uzun bir kısım |
| Uzunluk | Orijinalle aşağı yukarı aynı | Orijinalden çok daha kısa |
| Ayrıntı | Destekleyici noktaları ve nüansları korur | Yalnızca ana fikri ve temel noktaları korur |
| Amaç | Belirli bir kanıt ya da açıklama kullanmak | Bağlam ya da genel bakış sunmak |
| İfade | Kendi kelimeleriniz ve cümle yapınız | Kendi kelimeleriniz ve yapınız |
| Kaynak gösterimi gerekir mi | Evet | Evet |
İkisi de yazarın birebir kelimelerini tırnak içinde kopyalayan alıntıdan farklıdır.
Parafraz nedir?
Parafraz, bir pasajı tüm anlamını koruyacak ama sizin kelime dağarcığınızı ve cümle yapınızı kullanacak şekilde yeniden yazmaktır. Yazarın görüşünü küçültmüyor, kendi sesinize aktarıyorsunuz.
İyi bir parafraz kaynağı anladığınızı kanıtlar. Ayrıca ödevinizi okunur tutar; çünkü ses sizinle bir düzine farklı yazar arasında gidip gelmez.
Bir parafraz örneği
Aşağıdaki örnek İngilizce bir metnin parafrazını gösterdiği için orijinal ve parafraz İngilizce bırakıldı. Orijinal kabaca şunu söylüyor: kısa günlük toplantılar yapan uzaktan çalışan ekipler son tarihlerle ilgili daha az yanlış anlaşılma yaşıyor, ama toplantılar on beş dakikayı aştığında fayda azalıyor; çünkü insanlar onları sorunları dile getirme fırsatı olarak değil, bir durum gösterisi olarak görmeye başlıyor.
Remote teams that hold short daily check-ins report fewer misunderstandings about deadlines, but the benefit fades when meetings run longer than fifteen minutes, because people begin to treat them as status theater rather than a chance to raise problems.
According to Osei (2023), brief daily meetings help distributed teams stay clear on deadlines. That advantage shrinks once the meetings stretch past about a quarter of an hour, since participants start performing updates for show instead of flagging real issues.
Neyin kaldığına dikkat edin: fayda, süre sınırı ve faydanın azalma nedeni. Neyin değiştiğine dikkat edin: fikirlerin sırası, ifadeler ve cümle bölünmeleri. Uzunluk benzer.
Ters giden bir parafraz
"Remote teams having brief daily check-ins report fewer confusions about due dates, but the advantage disappears when meetings go over fifteen minutes." Bu cümle orijinalin yapısını koruyor ve yalnızca kelimeleri değiştiriyor. Bu, kaynak eklenmiş olsa bile bir tür mozaik intihal olan yamalı yazımdır.
Özetleme nedir?
Bir özet, daha uzun bir metnin merkezi fikrini çıkarır ve kısaca ifade eder. Örnekleri, verileri ve ikincil noktaları, biri gerçekten gerekli değilse dışarıda bırakırsınız.
Özetler literatür taramalarında, girişlerde, arka plan bölümlerinde, açıklamalı kaynakçalarda ve bir kaynağın ne savunduğunu okuyucuya tek tek anlatmadan göstermeniz gereken her yerde işe yarar.
Bir özet örneği
Osei'nin kurgusal makalesinin on iki sayfa olduğunu düşünün. Günlük toplantıları, yazılı durum güncellemelerini, saat dilimlerine göre planlamayı ve araç yığılmasını ele alıyor. Bir özet şöyle olabilir:
Osei (2023), uzaktan çalışan ekiplerin toplantıları kısa ve amaca yönelik tuttuklarında, rutin bilgiler için yazılı güncellemelere dayandıklarında ve kullandıkları iş birliği araçlarının sayısını sınırladıklarında en iyi iletişimi kurduklarını savunuyor.
Tek bir cümle on iki sayfayı kapsıyor. On beş dakika ayrıntısı yok; çünkü bu özetin okuyucusunun yalnızca genel argümana ihtiyacı var.
Ne zaman parafraz yapmalı?
Şu durumlarda parafrazı seçin:
- Belirli bir pasaj, argümanınızdaki belirli bir noktayı destekliyorsa.
- Koşullar, istisnalar ya da nedenler gibi nüanslara ihtiyacınız varsa.
- Orijinal ifade hantal ya da teknikse ve onu daha anlaşılır hale getirebiliyorsanız.
- Aksi halde uzun bir alıntı kullanmaya meyledecekseniz.
Ne zaman özetlemeli?
Şu durumlarda özeti seçin:
- Bir kaynağı ve ana argümanını hızlıca tanıtmak istiyorsanız.
- Birkaç yazarın söylediklerini karşılaştırıyorsanız.
- Arka plan ya da bağlam ayrıntıdan daha önemliyse.
- Kelime sınırınız dar ve kaynak uzunsa.
Ne zaman bunun yerine alıntı yapmalı?
Birebir kelimeler önemli olduğunda iki teknik de alıntının yerini tutmaz. Dilin kendisini analiz ediyorsanız, ifade ünlü ya da benzersiz derecede kesinse ya da değiştirilmemesi gereken bir tanım sunuyorsanız alıntı yapın. Alıntıları kısa tutun ve kendi açıklamanızla çevreleyin. Tırnak işaretleri ne zaman kullanılır rehberimiz daha ayrıntılı bilgi veriyor.
Adım adım parafraz
- Pasajı anlayana kadar okuyun. Bilmediğiniz terimlere bakın.
- Ana parçaları not edin. İddia ne, gerekçe ne, koşullar neler?
- Kaynaktan gözünüzü ayırın. Fikri ezberden, normal konuşma biçiminizle yazın.
- Yapıyı değiştirin. Farklı bir öğeyle başlayın, cümleleri bölün ya da birleştirin, isimleri fiile ya da fiilleri isme çevirin.
- Karşılaştırın. Anlamın doğru olduğunu ve kendine özgü bir ifadenin geri sızmadığını kontrol edin.
- Kaynak gösterin. İstenen stilde metin içi atfı ekleyin.
Adım adım özetleme
- Önce kaynağın tamamına göz gezdirin. Girişi, başlıkları ve sonucu okuyun.
- Tezi bulun. Yazarın kabul etmenizi istediği tek şey ne?
- Ana destekleyici noktaları listeleyin. Genellikle iki ile dört arası.
- Gerisini atın. Örnekler, veriler ve yan argümanlar, biri gerçekten gerekli değilse çıkarılır.
- Kendi kelimelerinizle yazın. Kaynağın uzunluğuna ve amacınıza göre bir cümle ya da kısa bir paragraf hedefleyin.
- Önyargıyı kontrol edin. Katılmasanız bile bir özet yazarı adil biçimde temsil etmelidir. Eleştirinizi bir sonraki cümleye saklayın.
- Kaynak gösterin.
İkisinde de sık yapılan hatalar
- Kaynak göstermeyi unutmak. Kendi kelimeleriniz fikri sizin yapmaz. İki teknik de hakkın verilmesini gerektirir.
- Anlamı değiştirmek. Yazarın ifade etmediği bir kesinlik eklemek ya da önemli bir "yalnızca şu durumda" koşulunu atlamak kaynağı yanlış temsil eder.
- Kendi görüşünüzü karıştırmak. Okuyucular kimin ne söylediğini bilsin diye yazarın görüşünü ve sizin yanıtınızı ayrı tutun.
- Aşırı özetlemek. Çoğunlukla başkalarının çalışmalarının özetlerinden oluşan bir ödevin kendine ait bir argümanı yoktur. Kaynakları görüşünüzün yerine geçirmek için değil, onu desteklemek için kullanın.
- Bütün sayfaları parafraz etmek. Paragraf paragraf parafraz yapıyorsanız muhtemelen bunun yerine bir özete ihtiyacınız vardır.
Öğretim üyeleri farkı nasıl anlar?
Öğretim üyeleri genellikle bir şeyi parafraz mı yoksa özet mi olarak adlandırdığınızı kontrol etmez. İki şeyi kontrol ederler: kelimelerin size ait olup olmadığını ve hakkın verilip verilmediğini. Orijinalin yapısını kopyalayan bir parafraz yamalı yazım gibi okunur. Yarım sayfa süren ve orijinali paragraf paragraf izleyen bir "özet" ise şişirilmiş bir parafraz gibi okunur. Kapsamı doğru belirlemek, okuduğunuzu anladığınızı ve argümanınızın ondan ne kadarına ihtiyaç duyduğunu bilinçli olarak seçtiğinizi gösterir.
Tek paragrafta pratik bir örnek
Bir öğrenci yukarıdaki kurgusal kaynağı kullanarak ikisini tek bir gövde paragrafında şöyle birleştirebilir:
Pek çok yönetici daha fazla toplantının daha iyi koordinasyon anlamına geldiğini varsayar, ancak kanıtlar tersini gösteriyor. Osei (2023), uzaktan çalışan ekiplerin kısa, odaklı toplantılar ve rutin haberler için yazılı güncellemelerle en iyi şekilde çalıştığını savunuyor. Osei özellikle, günlük kısa toplantıların son tarihlerle ilgili kafa karışıklığını çoğunlukla yaklaşık on beş dakikanın altında kaldıkları sürece azalttığını tespit etmiş; daha uzun oturumlar sorun çözmeye değil, gösteriye dönüşüyor. Farklı saat dilimlerine yayılmış bir ekip için bu, kısa bir eş zamanlı toplantının ortak bir yazılı kayıtla birlikte kullanılmasını akla getiriyor.
İkinci cümle bütün makaleyi özetliyor. Üçüncü cümle tek bir pasajı parafraz ediyor. İlk ve son cümleler öğrencinin kendi argümanı; paragrafı bir arada tutan da budur.
Önemli çıkarımlar
- Belirli bir pasajı benzer uzunlukta parafraz edin; daha uzun bir metni ana noktasına indirerek özetleyin.
- İkisi de kendi kelimelerinizi ve yapınızı kullanır ve ikisi de kaynak gösterimi gerektirir.
- Yalnızca birebir ifade önemli olduğunda alıntı yapın.
- Açık kaynağa bakarak değil, anladığınızdan yola çıkarak yazın ve ardından sürümünüzün doğruluğunu kontrol edin.